Jasło - do zobaczenia

Jasło, miasto położone w dolinie trzech rzek, otaczają liczne łagodne wzniesienia z dobrze nasłonecznionymi zboczami.  Stosunkowo długi okres wegetacyjny, ciepły klimat, z często upalnymi latami i piękną, słoneczną jesienią, sprawia, że miejsce zdaje się być stworzone dla winorośli. Nie dziwi więc tak spora ilość winnic, które powstały i powstają  w tej właśnie okolicy. Charakterne, o lekko podwyższonej kwasowości wina z okolic Jasła, zdobyły już uznanie degustatorów i krytyków winiarskich, a teraz okrywane są wciąż na nowo przez odwiedzających winnice turystów. Duże skupienie gospodarstw winiarskich na niewielkim terenie jest dodatkowym atutem, gdyż pozwala zainteresowanym na maksymalne wykorzystanie czasu winiarskiej wyprawy. Degustacja wina zazwyczaj połączona jest z degustacją regionalnych potraw i tradycyjnych produktów lokalnych, co pozwala na pełniejsze odkrycie tego regionu.

Winnym turystom polecamy też inne atrakcje i miejsca warte zobaczenia. Zapraszamy też do zapoznania się z historią miasta. 

 

Kolegiata farna

Najstarsza wzmianka o parafii w Jaśle pochodzi z przed roku 1325 r. Prawdopodobnie istniał tu drewniany kościół, który poprzedzał obecną świątynię. Jak podaje kronika J. Długosza kościół murowany został zbudowany w 1446 r. Kościół w swej historii wielokrotnie był rozbudowywany, remontowany i odbudowywany. Ostatniemu zniszczeniu uległ podczas II wojny światowej, kiedy to został podpalony przez oddział kpt. Kindermanna, mający za zadanie zniszczenie miasta. Remont przeprowadzono w latach 1946-1956, koncentrując się na wyglądzie zewnętrznym świątyni i przywróceniu jej dawnego gotyckiego charakteru. Jednakże również wewnątrz kościoła odnaleźć można kilka ciekawostek i dokonać kilku odkryć. Podnosząc głowę warto zwrócić uwagę na sklepienie krzyżowo-żebrowe, na którym umieszczone są herby fundatorów. Są to kopie XV-to wiecznych oryginałów przeniesionych do Muzeum Regionalnego. Ciekawym detalem architektonicznym jest boczna cylindryczna wieżyczka między prezbiterium a nawą, w której znajdują się schody na poddasze. Wejście do niej ujęte jest w ozdobny gotycki portal zwieńczony napisem nierozszyfrowanym do dziś.

Niedaleko wejścia do zakrystii znajduje się kamienna ambona. Warto zwrócić uwagę na niewielką niszę powyżej, która służyła prawdopodobnie jako miejsce na świecę.

W trakcie prac renowacyjnych wnętrza świątyni w 2001 r. odkryto w prezbiterium gotycką wnękę, zamurowaną prowizorycznie w 1944 lub 1945 r. Wnętrze wnęki okazało się ozdobione trzema freskami namalowanymi warstwowo jeden na drugim i pochodzącymi odpowiednio z XV, XVI i XVII w. Zostały one rozdzielone i zdobią dziś ścianę prezbiterium. Najstarszy fresk przedstawiający św. Hieronima pozostał we wnęce ozdobionej świetnie zachowaną bordiurą floralną na bokach wnęki.

Świątynia nie posiada podziemi. Fundatorów i duchownych chowano więc pod posadzką kościoła, ale nie zachowały się niestety tablice epitafijne. W murach prezbiterium znajdują się kości, prawdopodobnie zasłużonych parafian. Miejsce spoczynku oznaczone jest niewielkim wyrytym w kamieniu krzyżem na wysokości ok. 1,5 m od ziemi. Tradycja chowania zmarłych wewnątrz i wokół kościoła, w zależności od zasług i statutu, np. chłopów na zewnątrz, a członków cechu szewskiego pod murem kaplicy św. Katarzyny, nad którą sprawowali opiekę, samobójców i złoczyńców zaś pod dzwonnicą, przetrwała aż do roku ok. 1790, kiedy to austriackie władze Galicji zakazały chowania zmarłych przy kościołach.

Kościół otoczony jest przez wieniec starych drzew, wśród których znajduje się też dzwonnica z 1446 r. z zachowanym dzwonem „Urbanem” z 1613 r.

Księgi parafialne prowadzone są w kościele od 1784 r. 

 

Muzeum Regionalne w Jaśle, ul. Kadyiego 11

Muzeum Regionalne w Jaśle powstało w roku 1969, z przekształcenia społecznego Muzeum Regionalnego PTTK. Swoją działalność rozpoczynało od 560 eksponatów przejętych od Stowarzyszenia Miłośników Jasła i Regionu Jasielskiego.  Aktualnie zbiory Muzeum powiększyły się 40-krotnie i liczą ponad 20.000 eksponatów i archiwaliów.

Muzeum posiada dwa działy merytoryczne: etnograficzny i historyczny, ten ostatni znacznie rozbudowany, gdyż w skład zbiorów wchodzą oprócz zabytków ściśle historycznych także zbiory z zakresu sztuki. Dodatkowo Muzeum posiada wyodrębnione zbiory archeologiczne oraz paleontologiczne.

W dziale etnograficznym zobaczyć można sztukę ludową, tradycyjne stroje ludowe, narzędzia i sprzęty gospodarcze, zegary ludowe.

W dziale historycznym zebrane zostały eksponaty z dziedziny sztuki oraz sztuki użytkowej, militaria, zbiory falerystyczne, medale i numizmaty oraz eksponaty rzemiosła cechowego.

Muzeum czynne: poniedziałek - piątek 8.00 - 14.30, sobota - niedziela 10.00 - 14.00

wiecej informacji na stronie muzeum: www.muzeum.jaslo.pl

 

Pałac Sroczyńskich

Pierwszy dwór w tym miejscu powstał prawdopodobnie na początku XVII w. Około 1846 r. posiadłość zakupił Franciszek Trzecieski z Polanki k. Krosna i w latach 1846-1850 wybudował nowy dwór w stylu gotyku angielskiego. Brat Franciszka Tytus, w pobliskich Ulaszowicach na terenie posiadłości, założył wraz z Ignacym Łukasiewiczem pierwszą na świecie destylarnię ropy.

W latach 1895-1901 Adam Sroczyński, kolejny z właścicieli posiadłości, przebudował dwór, dobudowując dwie wieże widokowe, przeprojektowując wnętrza i odnawiając ogród. Bogate wyposażenie wnętrz zostało zniszczone, a pomieszczenia zdewastowane podczas I wojny światowej. W okresie międzywojennym budynek został zelektryfikowany i zgazyfikowany, unowocześniono gospodarstwo, wprowadzając np. uprawę truskawek, zakładając mleczarnię, czy hodowlę koni rasy angielsko-arabskiej dla wojska. W czasie kolejnej wojny pałac został zajęty przez Niemców, którzy zajęli na swe potrzeby 2/3 pałacu.  Wiosną 1942 r. stacjonowały w nim także oddziały policji, której zadaniem była likwidacja jasielskich Żydów. Właściciel posiadłości zmarł 13.02 1942 r., został pochowany w kaplicy Zborowskich na cmentarzu w Bieździedzy, gdzie spoczywa obok swych dwóch żon i córki. Stacjonujący w pałacu Niemcy rozszabrowali co się dało, a resztę zniszczyli. Zachował się jedynie budynek. Po wojnie miało w nim siedzibę UB i Urząd Powiatowy, folwarki zaś przejął PGR. Na terenie pałacowego parku stanęły zabudowania gospodarcze i magazynowe, a w innym miejscu wybudowano szpital. Od 1964 r. w pałacu mieści się Szkoła Medyczna.

W latach 2004-2011 odbyły się prace remontowo-konserwatorskie, które przywróciły pałacowi część dawnej świetności. Rewitalizacji poddano też ogólnodostępny półtorahektarowy park, w którym podziwiać można pozostałości starodrzewia.

 

Obserwatorium Astronomiczne

Obserwatorium Astronomiczne I LO w Jaśle zaprasza miłośników astronomii i osoby zainteresowane na pokazy bliskiego i dalekiego nieba.

Obserwatorium otwarte jest dla odwiedzających w godzinach wieczornych codziennie, oprócz niedziel. Osoby chętne wpuszczane są do obserwatorium o pełnych godzinach. Ostatnie wejście do obserwatorium jest na godzinę przed zamknięciem.

Wymagana jest rezerwacja telefoniczna; tel.13 446 34 64 (w godzinach: pon: 9:30 - 10:30, czw: 11:30 – 12:00)

 

Skansen archeologiczny Karpacka Troja

Miejsce,  w którym powstał Skansen należy do najważniejszych stanowisk archeologicznych w Polsce o wyjątkowym znaczeniu dla poznania pradziejów całej Europy Środkowo-Wschodniej. W trakcie prac wykopaliskowych odkryto tu ponad 160 tys. zabytków, na które składają się naczynia, wyroby z ceramiki, krzemienia i kamienia, kości i rogu, a także brązu i żelaza. Wiele z nich jest zabytkami unikatowymi, uznawanymi za wspaniałe dzieła dawnej sztuki i rzemiosła.

W Trzcinicy odkryto jedną z pierwszych silnie ufortyfikowanych osad znanych z terenu Polski, która powstała w początkach epoki brązu, ponad 4000 lat temu! To także tu odkryto pierwszą w Polsce osadę zakarpackiej kultury Otomani-Füzesabony odznaczającej się wyraźnymi wpływami śródziemnomorskimi, datowaną na okres 1650-1350 p.n.e. Ze względu na rangę tego odkrycia, chronologię oraz wyraźne wpływy południowo-europejskie miejsce to nazwane zostało Karpacką Troją.

Po ponad dwóch tysiącach lat od upadku Karpackiej Troi teren ten zasiedlili Słowianie. Wznieśli oni wielki gród o powierzchni 3 hektarów, otoczony monumentalnymi wałami obronnymi, które jeszcze dzisiaj w niektórych partiach sięgają 10 m wysokości. To właśnie owo stanowisko nazywane jest "Wałami Królewskimi". Gród funkcjonował w latach 770-1030 r. n.e. Słowianie pozostawili po sobie kilkadziesiąt tysięcy zabytków, w tym wspaniały skarb srebrny, w skład którego wchodziło okucie pochwy miecza – arcydzieło rzemiosła wczesnośredniowiecznego.

W celu ochrony oraz udostępnienia grodziska turystom, w Trzcinicy powstał Skansen Archeologiczny Karpacka Troja stanowiący oddział Muzeum Podkarpackiego w Krośnie. Kompleks składa się z terenu grodziska oraz parku archeologicznego leżącego u jego podnóża. Na grodzisku zrekonstruowanych zostało ponad 150 m wałów obronnych, 2 bramy prowadzące do grodu (z epoki brązu i wczesnego średniowiecza) oraz 6 chat. Na terenie parku archeologicznego zlokalizowane są rekonstrukcje wioski otomańskiej z początków epoki brązu oraz słowiańskiej w wczesnego średniowiecza. Znajduje się tu także nowoczesny pawilon wystawowy z przestrzenną salą ekspozycyjną, funkcjonalną salą konferencyjną, multimedialną salą edukacyjną dla dzieci, przytulną "Salką Małego Odkrywcy" przeznaczoną dla przedszkolaków oraz zapleczem gastronomicznym. Wszystko to wzbogacone o atrakcyjny program kulturalny oraz niezwykłą atmosferę gwarantującą niezapomniane wrażenia.

więcej na stronie skansenu: www.karpackatroja.pl

 

Liwocz

Najwyższy szczyt, liczący 562 m n.p.m. Pogórza Ciężkowickiego, zwany dawniej Lewoczem.  Wyróżnia się bardzo charakterystyczną sylwetką stożka widoczną z różnych zakątków powiatu. Razem z Kamińską (608 m) i Małym Liwoczem (483 m) tworzy pasmo Liwocza. Od 2004 roku jego południowe stoki zyskały status Rezerwatu Przyrody – „Liwocz” o powierzchni 84,23 ha.

Liwocz, który od najdawniejszych czasów był obiektem zainteresowań ludzi, owiany jest licznymi legendami i podaniami ludowymi przekazywanymi z pokolenia na pokolenie. Odnoszą się one często do konkretnych miejsc, które noszą tajemnicze nazwy: Gródek, Rynek Wielki, Rynek Mały, Piekło, Złamane Mosty, Czarna Woda, Słona Woda; jest też miejsce na płd.-wsch. stoku Liwocza noszące nazwę Winnica.

Najbardziej znaną jest legenda o bogatym mieście, jakie miało być na Liwoczu, a które to powstało wokół istniejącego tam wcześniej zamku. Miasto ów miało dwa rynki, podgrodzie, okazały ratusz ze złotą bramę, skąpiono jednak pieniędzy na kościół. Ksiądz nawołujący do opamiętania się, został wygnany przez mieszkańców. Klątwa rzucona przez księdza spowodowała, że miasto zapadło się pod ziemię. Inna legenda mówi o tunelu łączącym Liwocz z Bieczem, którym królowa Jadwiga uciekała przed Tatarami. Są też legendy o zbójcach, o śpiącym wojsku, pustelniku i wygasłym wulkanie.

Obecnie na szczycie góry znajduje się wieża widokowa, zwieńczona 18-metrowym, stalowym krzyżem oraz utworzonym tu Sanktuarium Matki Bożej Królowej Pokoju. Ciekawostką jest, że na Liwoczu zamieszkać ma pustelnik. Byłoby to nawiązanie do jednej z legend mówiącej o pustelniku, który swego czasu pokutował tutaj za grzechy klęcząc na kamieniu, w którym pozostały widoczne ślady odciśnięte przez jego kolana. Z wieży, po pokonaniu ponad 100 schodów, z tarasu położonego 20 metrów nad ziemią, możemy podziwiać jeden z najrozleglejszych widoków w regionie od gór świętokrzyskich po Tatry.

Do Sanktuarium, wzdłuż drogi na Liwocz, poprowadzona została w 2003 roku droga krzyżowa. Autorem projektu i wykonawcą stacji drogi krzyżowej jest artysta metaloplastyk Aram Shakhbazyan, z pochodzenia Ormianin, mieszkający obecnie w pobliżu Jasła. Każda ze stacji wykonana jest z miedzianej blachy metodą ręcznego wytłaczania, a całość umieszczona na wyciągniętych ku górze dłoniach.

więcej informacji: www.beskid-niski-pogorze.pl/artykuly/liwocz.php

 

Szlak Architektury Drewnianej

Szlak Architektury Drewnianej na terenie województwa podkarpackiego to dziewięć tras o łącznej długości 1202 km. Na szlaku znajduje się 127 obiektów architektury drewnianej. Obejrzeć można m.in.: kościoły, cerkwie, skanseny, zespoły zabudowy małomiasteczkowej, dworki i pałace. Na szczególna uwagę zasługują perły architektury drewnianej wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

więcej na temat szlaku na: www.sad.podkarpackie.travel